Een bewogen periode ligt achter ons. Wat ons te wachten staat, vraagt meer dan ooit onze aandacht. Het Europees Asiel- en Migratiepact trad op 12 juni 2026 in werking. Tegelijk zien wij aan de voordeur van VLOS elke week de gevolgen van een beleid dat mensen (letterlijk) in de kou laat staan.

Het Europees Migratiepact: wat verandert er?

Op 12 juni 2026 gingen nieuwe Europese regels van kracht die het asielbeleid in alle EU-lidstaten ingrijpend wijzigen. Het pact bestaat uit  9 verordeningen en 1 richtlijn. De doelstelling? Migratie 'beter beheersen' en de instroom beperken. Maar wat betekent dit in de praktijk?

• Strengere screening aan de Europese buitengrenzen: wie aankomt, wordt onmiddellijk gescreend.
• Beperkingen op transmigratie: asielzoekers mogen minder kiezen in welk EU-land zij bescherming aanvragen.
• Een solidariteitsmechanisme op papier: landen die geen asielzoekers willen overnemen van zwaar belaste landen zoals Griekenland, Italië en Spanje, kunnen een financiële bijdrage betalen. België koos voor deze optie en legt 12,9 miljoen euro op tafel.
• Snellere procedures, minder rechten: de versnelling van procedures verhoogt het risico op onterechte afwijzingen en vermindert de tijd om degelijke juridische bijstand op te bouwen.

Het pact vertoont een schrijnend gebrek aan echte solidariteit en legt de nadruk op beheersing en afschrikking, niet op bescherming.

België opnieuw veroordeeld

Ondertussen worstelt ons land nog steeds met een opvangcrisis die al jaren aansleept. Op 9 april 2026 veroordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) België voor de zoveelste keer wegens gebrekkige opvang van asielzoekers.

Het EHRM stelde  dat dit neerkwam op een schending van het verbod op onmenselijke behandeling, het recht op een eerlijk proces én het recht op het indienen van individuele verzoekschriften.

Het Hof benadrukt dat structurele problemen in het opvangnetwerk het niet uitvoeren van rechterlijke beslissingen niet kunnen rechtvaardigen. Toch heeft België de veroordelingen inmiddels meer dan 10.000 keer naast zich neergelegd.

België kiest ervoor financieel bij te dragen aan het solidariteitsmechanisme, eerder dan bijkomende opvangplaatsen te voorzien.

Wat wij zien bij VLOS

De voorbije maanden klopten opnieuw mensen bij ons aan die geen recht hebben op officiële opvang of niet de mogelijkheid hebben om te werken; mensen van wie de procedure vastloopt, mensen die na een negatieve beslissing geen opvang meer krijgen, mensen die gewoon door de mazen van het net vallen. Zij staan op straat, zonder eten, zonder dak, zonder inkomen, zonder enig perspectief op werk, ook al zouden ze maar al te graag bijdragen aan onze samenleving.

VLOS is voor velen het allerlaatste vangnet. Maar ook VLOS voelt de druk stijgen.

De paradox: we hebben handen nodig, maar sturen ze weg

Er is iets grondig tegenstrijdigs aan de hand in ons land en in Europa. VDAB identificeerde voor 2026 maar liefst 227 knelpuntberoepen, beroepen waarvoor Vlaanderen structureel geen geschikte kandidaten vindt.

Tegelijk staan mensen die maar al te graag willen werken op de stoep. Mensen zonder wettig verblijf hebben geen toegang tot de arbeidsmarkt. Asielzoekers in procedure mogen maandenlang, soms jaren, niet werken.

Denktank Minerva verwoordde het treffend in een recent rapport: het streven naar een steeds strenger migratiebeleid staat haaks op de economische en demografische uitdagingen waar we voor staan. Ook Italië, een land dat bekend staat  om zijn harde migratiepolitiek keurde de voorbije jaren honderdduizenden werkvergunningen goed voor niet-EU-burgers, gewoon omdat de economie dat vereist.

Mensen die in onzekerheid leven, op straat slapen of maandenlang wachten zonder perspectief, integreren ook niet. Ze  leren de taal niet, bouwen geen netwerk op en doen ook geen werkervaring op. De uitsluiting van vandaag wordt de maatschappelijke kost van morgen.

VLOS blijft geloven in een samenleving die mensen niet uitsluit, maar kansen biedt. Dat vraagt moedige keuzes van beleid en van burgers.

Referentielijst

 Agentschap Integratie en Inburgering. (2026, maart). Dossier opvangcrisis. Vreemdelingenrecht.be. https://www.vreemdelingenrecht.be/dossiers/asielopvangcrisis

 Denktank Minerva. (2026, februari 9). De migratieparadox: Hoe we onszelf economisch en demografisch in de voet schieten. https://www.denktankminerva.be/onderzoek/2026/2/9/de-migratieparadox

 Netwerk tegen Armoede. (2023, juni 7). Mensen uit VLOS vzw gaan in dialoog met Staatssecretaris Asiel en Migratie De Moor. https://netwerktegenarmoede.be/nl/nieuws/2023/mensen-uit-vlos-vzw-vluchtelingen-ondersteuning-sint-niklaas-gaan-in-dialoog-met-staatssecretaris-asiel-en-migratie-de-moor

 Orde van Vlaamse Balies. (2026, april 17). EHRM veroordeelt België wegens gebrekkige opvang van verzoekers om internationale bescherming. https://www.ordevanvlaamsebalies.be/nl/nieuws-en-events/ehrm-veroordeelt-belgi%C3%AB-wegens-gebrek-aan-opvang-van-verzoekers-om-internationale-bescherming

 RefugeeHelp. (2026). Wat verandert er door het Europees asiel- en migratiepact dat op 12 juni 2026 ingaat? https://www.refugeehelp.nl/nl/asylum-seeker/news/100664-op-12-juni-2026-gaat-het-europees-asiel-en-migratiepact-in-wat-betekent-dit

 Rijksoverheid. (z.d.). Nieuw Europees asielbeleid (Migratiepact). https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/nieuwe-europese-regels-voor-asiel 

VDAB. (2026). Trends en cijfers – Knelpuntberoepen 2026. https://www.vdab.be/trends-en-cijfers

 Vluchtelingenwerk Nederland. (z.d.). Europees asielbeleid: hoe zit het? https://www.vluchtelingenwerk.nl/nieuws-en-kennis/onze-themas/europees-asielbeleid

 VRT NWS. (2025, december 8). Akkoord over verdeling asielzoekers in Europa: België betaalt 13 miljoen euro om er geen extra op te vangen. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/08/migratie-eu-solidariteitsmechanisme-asielzoekers/

 VRT NWS. (2026, april 9). Europees mensenrechtenhof veroordeelt België voor gebrekkige opvang asielzoekers. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/04/09/europees-mensenrechtenhof-veroordeelt-belgie-voor-gebrekkige-opv/